Tuol Sleng Genocide Museum

Bảo tàng Diệt chủng Tuol Sleng (Khmer: សារមន្ទីរឧក្រិដ្ឋកម្មប្រល័យពូជសាសន៍ទួលស្លែង, phiên âm: Saromontir Ukredth Kamm Braly Pouchsasa Tuol Sleng), hay gọi tắt là Tuol Sleng (Khmer: ទួលស្លែង; nghĩa đen “Đồi Cây Độc” hoặc “Đồi Strychnine”), là một bảo tàng ghi lại lịch sử diệt chủng Campuchia. Nằm ở Phnom Penh, địa điểm này trước đây là một trường trung học, được chế độ Khmer Đỏ sử dụng làm Nhà tù An ninh 21 (S-21; Khmer: មន្ទីរស-២១) từ năm 1975 đến 1979. Từ năm 1976 đến 1979, khoảng 20.000 người bị giam giữ tại Tuol Sleng, và đây là một trong 150–196 trung tâm tra tấn và hành quyết do Khmer Đỏ và cảnh sát bí mật Santebal (“Người giữ hòa bình”) thiết lập. Ngày 26/7/2010, các Tòa án đặc biệt Campuchia kết án trưởng nhà tù Kang Kek Iew về tội ác chống loài người và vi phạm nghiêm trọng Công ước Geneva 1949. Ông qua đời ngày 2/9/2020 trong thời gian thụ án chung thân.

Lịch sử
Để tiếp nhận các nạn nhân được Khmer Đỏ quan tâm, một trung tâm giam giữ mới được xây dựng trong tòa nhà trước đây là Trường Trung học Tuol Svay Prey. Vào tháng 3 hoặc tháng 4 năm 1976, năm tòa nhà trong khu phức hợp được chuyển đổi thành nhà tù và trung tâm thẩm vấn. Khmer Đỏ đổi tên thành “Nhà tù An ninh 21” (S-21), bao quanh bằng hàng rào kẽm gai có điện, biến lớp học thành các phòng giam và phòng tra tấn nhỏ, tất cả cửa sổ được lắp song sắt và dây thép gai để ngăn trốn và tự tử.

Từ 1976 đến 1979, khoảng 20.000 người bị giam giữ tại Tuol Sleng (số chính xác không rõ). Nhà tù thường có từ 1.000–1.500 tù nhân. Họ bị tra tấn nhiều lần và bị ép cung cấp tên người thân và bạn bè, những người này cũng bị bắt, tra tấn và giết hại. Ban đầu, hầu hết nạn nhân thuộc chế độ Lon Nol trước đó, bao gồm quân nhân, quan chức, học giả, bác sĩ, giáo viên, học sinh, công nhân, nhà sư, kỹ sư, v.v. Sau đó, sự hoang tưởng của lãnh đạo đảng quay sang nội bộ, và các cuộc thanh trừng khắp đất nước đưa hàng nghìn đảng viên và gia đình họ đến Tuol Sleng và bị giết. Một số chính trị gia cao cấp như Khoy Thoun, Vorn Vet và Hu Nim cũng bị bắt.

Năm 1979, quân đội Việt Nam phát hiện nhà tù. Trong giai đoạn 1979–1980, chính phủ Cộng hòa Nhân dân Campuchia mở lại nơi này như một bảo tàng lịch sử tưởng niệm các hành động của chế độ Khmer Đỏ.