ក្រណាត់ និង Batik

ក្រណាត់បុរាណរបស់កម្ពុជា គឺជាផ្នែកសំខាន់មួយនៃមរតកវប្បធម៌របស់ប្រទេស ដែលតំណាងឲ្យសិល្បៈ និងជំនាញដ៏មានតម្លៃដែលបានប្រព្រឹត្តមករាប់សតវត្សរ៍។ ចាប់ពីលំនាំលម្អិតដល់ពណ៌ចម្រុះភ្លឺរលោង ក្រណាត់នីមួយៗមានរឿងរ៉ាវពិសេសរបស់ខ្លួន។

ក្រណាត់ទាំងនេះត្រូវបានផលិតដោយប្រើវិធីបុរាណដែលបានបន្តពីជំនាន់មួយទៅជំនាន់មួយ រួមមានការសូត្រ ការលាបពណ៌ និងការត្បាញលំនាំលើក្រណាត់។ ក្រណាត់បុរាណកម្ពុជាមានតួនាទីសំខាន់ក្នុងពិធីបុណ្យ ទំនៀមទម្លាប់ និងការរក្សាទុកមរតកវប្បធម៌។

សេចក្តីសង្ខេប

• ក្រណាត់បុរាណកម្ពុជា គឺជាផ្នែកសំខាន់នៃមរតកវប្បធម៌ជាតិ។

• ការផលិតក្រណាត់ប្រើវិធីបុរាណដែលបន្តពីជំនាន់មួយទៅជំនាន់មួយ។

• មានតួនាទីសំខាន់ក្នុងពិធីបុណ្យ ទំនៀមទម្លាប់ និងការរក្សាទុកវប្បធម៌។

ប្រវត្តិនៃក្រណាត់បុរាណកម្ពុជា
ក្រណាត់បុរាណកម្ពុជាមានប្រវត្តិស្រាលស្រាំងរយៈពេលរាប់ពាន់ឆ្នាំ ដោយមានភស្តុតាងតាំងពីសិលាចារឹក និងចម្លាក់បុរាណ។ អរិយធម៌ខ្មែរ ដែលមានអំណាចពីសតវត្សទី ៩ ដល់ទី ១៥ ត្រូវបានគេស្គាល់ថា ផលិតក្រណាត់មានលំនាំស្មុគស្មាញ ដោយប្រើបច្ចេកទេស ikat និង batik។

ក្នុងសម័យអង្គរ (ស.វ.ទី ៩–១៣) ក្រណាត់សូត្រត្រូវបានគេថ្លៃថ្នូរខ្លាំង ហើយប្រើសម្រាប់ថ្លែងសក្ការៈដល់សេរីរាជាខាងជិតខាង។ អ្នកសូត្រនៅសម័យនោះមានជំនាញខ្ពស់ ប្រើឧបករណ៍សូត្រដែលមានស្មុក និងជើងចុចស្មុគស្មាញដើម្បីបង្កើតលំនាំលម្អិតលើក្រណាត់។

ដល់សតវត្សទី ១៩ ឧស្សាហកម្មសូត្រពណ៌ចាប់ផ្តើមចុះខ្សោយ ដោយសារការរញ្ជួយនយោបាយ និងការប្រកួតប្រជែងពីបរទេស ហើយក្រណាត់ខ្មែរចាប់ផ្តើមមានតួនាទីប្រើប្រាស់ប្រចាំថ្ងៃបន្ថែម។ ទោះយ៉ាងណា បច្ចេកទេសបុរាណនៅតែបានបន្តក្នុងគ្រួសារ និងសហគមន៍។

បច្ចេកទេសបន្តពីជំនាន់មួយទៅជំនាន់មួយ

• Ikat – ចងខ្សែសូត្រពីមុន ហើយលាបពណ៌មុនសូត្រ ដើម្បីបង្កើតលំនាំ។

• Supplementary weft weaving – បន្ថែមខ្សែឆ្កាងពណ៌ ដើម្បីបង្កើតលំនាំលើក្រណាត់។

• Batik – ប្រើមូមលាបលើផ្ទៃក្រណាត់ មុនដាក់ចូលពណ៌ ដើម្បីឲ្យផ្នែកក្រោមមូមមិនត្រូវពណ៌។

សូត្រក្នុងប្រទេសកម្ពុជាត្រូវបានផលិតពីសត្វសូត្រមូលបារាំង ដែលមានលក្ខណៈទន់ និងភ្លឺស្រស់ ប្រើសម្រាប់សំលៀកបំពាក់ និងក្រណាត់ពិធីជានិច្ច។

ប្រភេទក្រណាត់បុរាណកម្ពុជា

អត្ថន័យវប្បធម៌
ក្រណាត់បុរាណកម្ពុជាជាសំណង់ដ៏មានតម្លៃ ដែលភ្ជាប់ជាមួយប្រវត្តិ និងអត្តសញ្ញាណជាតិ។ ពេលវេលារយៈរាប់សតវត្សរ៍ វាមានតួនាទីសំខាន់ក្នុងពិធីសាសនា ពិធីបុណ្យ និងសម្គាល់ស្ថានភាពសង្គម។

និមិត្តសញ្ញា និងលំនាំលើក្រណាត់

• Kbach – លំនាំផ្កា ឬស្លឹក ពោរពេញន័យនៃការលូតលាស់។

• ផ្កាឈូក – និមិត្តសញ្ញានៃសេចក្តីបរិសុទ្ធ និងការត្រាស់ដឹង។

• វិមានអង្គរវត្ត – និមិត្តសញ្ញានៃមោទនភាពជាតិ។
  ពណ៌ក៏មានន័យដូចជា ក្រហម (សំណាង និងកម្លាំង) លឿង (រាជ និងអំណាច) ខ្មៅ (គោរពអ្នកស្លាប់)។

ការបន្ត និងការកែច្នៃសម័យទំនើប
អ្នករចនាសម័យថ្មីបានយកបច្ចេកទេសបុរាណដូចជា ikat និងសូត្រ ដើម្បីផលិតសម្លៀកបំពាក់ និងគ្រឿងលម្អទំនើប។ ការរួមបញ្ចូលនេះរក្សាមរតកវប្បធម៌ ខណៈផ្តល់ភាពទាន់សម័យដល់ផលិតផល។

ការអភិរក្ស និងការផ្សព្វផ្សាយ

• សហគមន៍ជាងសូត្រ និងអង្គការដូចជា Textile and Fashion Federation of Cambodia កំពុងអភិរក្សបច្ចេកទេសបុរាណ។

• ក្រសួងវប្បធម៌បានចាប់ផ្តើមគម្រោងចុះបញ្ជី និងផ្សព្វផ្សាយក្រណាត់បុរាណ។

• ការតម្រូវឲ្យប្រើផលិតផលប្រកបដោយចីរភាព ជួយលើកស្ទួយទីផ្សារក្រណាត់បុរាណ។

អនាគតក្រណាត់បុរាណកម្ពុជា
ទោះមានការគំរាមកំហែងពីផលិតផលម៉ាស និងកង្វះជាងវ័យក្មេង ក៏មានការខិតខំសហការពីរដ្ឋ អង្គការ និងជាងសូត្រ ដើម្បីបន្តការផលិត និងច្នៃប្រឌិតក្រណាត់បុរាណឲ្យសមស្របនឹងសម័យ។

សន្និដ្ឋាន
ក្រណាត់បុរាណកម្ពុជាមានប្រវត្តិស្រាលស្រាំង និងតម្លៃវប្បធម៌ខ្ពស់។ បច្ចេកទេសដ៏លម្អិតបានបន្តពីជំនាន់មួយទៅជំនាន់មួយ។ ការរក្សា និងការកែច្នៃបន្តជាកត្តាចាំបាច់ ដើម្បីរក្សាមរតក និងជំនាញសិប្បកម្មនេះឲ្យមានស្ថិរភាពសម្រាប់ជំនាន់ក្រោយ។

ប្រសិនបើអ្នកចង់ ខ្ញុំអាចបន្ថែមការបកប្រែឲ្យមាន ស្ទីលអក្សរបុរាណខ្មែរ ដូចនៅក្នុងឯកសារសិល្បៈវប្បធម៌ផង។
តើអ្នកចង់ឲ្យខ្ញុំធ្វើវាដែរឬទេ?