History Of Preah Vihear

ប្រាសាទព្រះវិហារ គឺជាប្រាសាទប្រវត្តិសាស្ត្រ និងវប្បធម៌ដ៏មានសារៈសំខាន់មួយ ស្ថិតនៅក្នុងខេត្តព្រះវិហារ ភាគខាងជើងប្រទេសកម្ពុជា។ ប្រាសាទនេះល្បីល្បាញដោយសារស្ថាបត្យកម្ម និងតម្លៃប្រវត្តិសាស្ត្រ ហើយត្រូវបានចុះបញ្ជីជាសម្បត្តិបេតិកភណ្ឌពិភពលោករបស់អង្គការយូណេស្កូ។ ខាងក្រោមនេះគឺជាប្រវត្តិសាស្ត្រលម្អិតនៃប្រាសាទព្រះវិហារ៖

១. ដើមកំណើតបុរាណ
ការកសាងដំបូង៖ ប្រាសាទព្រះវិហារត្រូវបានសាងសង់ឡើងនៅសម័យអាណាចក្រខ្មែរ ដែលជាអាណាចក្រមហាអំណាចមួយនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ចន្លោះសតវត្សទី៩ ដល់ទី១៥។ ការសាងសង់ចាប់ផ្តើមនៅរាជកាលព្រះបាទសូរិយវរ្ម័នទី១ (គ.ស. ១០០២–១០៥០) ហើយត្រូវបានពង្រីកបន្តដោយព្រះមហាក្សត្របន្ទាប់ រួមទាំងព្រះបាទសូរិយវរ្ម័នទី២ (គ.ស. ១១១៣–១១៥០)។
ស្ថាបត្យកម្ម៖ ប្រាសាទព្រះវិហារល្បីដោយសាររចនាបថស្ថាបត្យកម្មពិសេស និងទីតាំងលើជួរភ្នំខ្ពស់ ដែលផ្តល់ទេសភាពអស្ចារ្យ។ ខុសពីប្រាសាទខ្មែរផ្សេងៗ ប្រាសាទនេះមានប្លង់វែងតាមអ័ក្សជួរភ្នំ មានសាលា ប្រាសាទរង និងផ្លូវឡើងជាបន្តបន្ទាប់រហូតដល់ប្រាសាទមេ។

២. សារៈសំខាន់ផ្នែកសាសនា និងវប្បធម៌
ប្រាសាទហិណ្ឌូ៖ ដើមទង ប្រាសាទព្រះវិហារត្រូវបានឧទ្ទិសដល់ព្រះសិវៈ។ សំណង់ត្រូវបានតុបតែងដោយចម្លាក់ និងរូបសិល្បៈបង្ហាញពីទេវតាហិណ្ឌូ និងរឿងព្រេងទេវកថា។
ការប្រែប្រួលទៅព្រះពុទ្ធសាសនា៖ ក្រោយមក នៅពេលឥទ្ធិពលហិណ្ឌូថយចុះ ប្រាសាទបានប្រែទៅជាទីកន្លែងគោរពបូជានៃព្រះពុទ្ធសាសនា ហើយបន្តមានតួនាទីជាទីបូជានិងធ្វើបុណ្យរហូតមកដល់សព្វថ្ងៃ។

៣. បរិបទប្រវត្តិសាស្ត្រ និងនយោបាយ
សម័យអាណាចក្រខ្មែរ៖ នៅសម័យរុងរឿង ប្រាសាទព្រះវិហារជាមជ្ឈមណ្ឌលសាសនា និងនយោបាយសំខាន់មួយ។
សម័យអាណានិគម៖ នៅចុងសតវត្សទី១៩ និងដើមសតវត្សទី២០ ក្រោមអាណានិគមបារាំង ប្រាសាទបានក្លាយជាបញ្ហាអន្តរជាតិ ដោយសារទីតាំងនៅជិតព្រំដែនកម្ពុជា–ថៃ។
វិវាទព្រំដែន៖ ក្នុងឆ្នាំ ១៩៦២ តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ (ICJ) បានសម្រេចឲ្យប្រាសាទព្រះវិហារ ស្ថិតក្រោមអធិបតេយ្យភាពរបស់កម្ពុជា។

៤. សម្បត្តិបេតិកភណ្ឌពិភពលោក
ការចុះបញ្ជីយូណេស្កូ៖ នៅឆ្នាំ ២០០៨ ប្រាសាទព្រះវិហារត្រូវបានចុះបញ្ជីជាសម្បត្តិបេតិកភណ្ឌពិភពលោក ដោយសារតម្លៃស្ថាបត្យកម្ម និងវប្បធម៌ខ្មែរដ៏លេចធ្លោ។
ការអភិរក្ស៖ គម្រោងអភិរក្សជាច្រើនត្រូវបានអនុវត្ត ដើម្បីថែរក្សាចម្លាក់ និងរចនាសម្ព័ន្ធប្រាសាទ។

៥. សារៈសំខាន់សម័យទំនើប
ទេសចរណ៍ និងបេតិកភណ្ឌ៖ បច្ចុប្បន្ន ប្រាសាទព្រះវិហារជាគោលដៅទេសចរណ៍សំខាន់ និងជានិមិត្តរូបនៃវប្បធម៌ខ្មែរ។

បញ្ហាបន្ត៖ ទោះបីជាមានបញ្ហាបរិស្ថាន និងភាពតានតឹងនយោបាយក៏ដោយ ការប្តេជ្ញាចិត្តក្នុងការអភិរក្សប្រាសាទនៅតែបន្តយ៉ាងមាំមួន។